Ağrı’da Benzeri Görülmemiş Bir Saray: Ağrı İshak Paşa Sarayı

Gezilecek Yerler Türkiye

Ağrı’nın Doğubeyazıt ilçesinin 7 kilometre güneydoğusunda bulunan İshak Paşa Sarayı, eski Beyazıt’a ve ovaya hâkim ve nazır yüksek bir tepenin üzerine konuşlanmıştır.

Yapı birçok bölümü ile tam bir saray müştemilatında sahiptir.

Osmanlı devletinde Beyazıt sancağı Dünya Savaşı’na kadar bu saraydan yönetilmiştir.

İshak Paşa Sarayı’nın Mimari Özellikleri

  • İshak Paşa Sarayı Çıldır atabeylerinden Çolak Abdi Paşa tarafından yapılmaya başlanmış ve onun neslinden gelen küçük İshak Paşa döneminde1784 yılında tamamlanmıştır. 99 yılda yapımı tamamlanan sarayı Ahıskalı mimarlar tarafından inşa edilmiştir.
  • Saray 115 x 50 metre boyutlarına sahip, üzeri düzeltilmiş Karaburun tepesine iki avlu ve bu havluları çevreleyen çeşitli yapı toplulukları ile terastan meydana gelmiştir.
  • İshak Paşa Sarayı doğu-batı ekseninde yaklaşık olarak 7600 metrekare bir alan üzerine konuşlanmıştır. Sarayın bazı bölümleri tek, bazı bölümleri iki, bodrum da dahil olmak üzere bazı bölümleri ise 3 katlı olarak inşa ettirilmiştir.
  • Bir saraya gerekli olan tüm kısım ve bölümler yani arayan, harem odaları, aşevi, hamam, toplantı salonları, eğlence yerleri, mahkeme salonu, cami, çeşitli hizmet odaları, oturma odaları, uşak ve seyis odaları, muhafız koğuşları, cezaevi, depoların, cephanelik, tarlalar, bodrum katlarında bulunan çeşitli hizmet odaları gibi tam bir saray teşkilatı anlayışı ile yapılmıştır.
  • Sarayın aktif olarak kullanıldığı dönemler boyunca bütün bölüm ve kısımları da aktif olarak kullanılmıştır.
  • Sarayın girişi müdafaası en zor olan doğu cephesi tarafındadır.
  • Anıtsal taç kapı, avlulara çıkan diğer kapılar üzerinde yapılan kabartmaları, işleme ve zengin bitki motifleriyle Selçuklu mimarisinin vasıflarını üzerinde bulundurur.
  • İshak Paşa Sarayı sanat tarihçileri için eşsiz bir değere sahiptir.
  • Saray müştemilatında bulunan tek kubbeli cami iki ayrı renkte olan taşlarla örülmüş minaresiyle saraya farklı bir manzara katmıştır.
  • Caminin kıble duvarının dışında bulunan türbe ise geometrik ve bitkisel motiflerle bezenmiştir olup, ihtimalen Çolak Abdi Paşa ile İshak Paşa ve yakınları adına yaptırılmıştır.
  • İshak Paşa Sarayı’nın Kuzey cephesindeki yani selamlıkta bulunan ve dış taraftan 4 ahşap konsolunda; üstte kanatlı ejder, onun altında aslan ve en altta insan figürleri bulunmaktadır. Bu figürler Selçuklu sanatının Roma ve Bizans mimarisi neden etkilendiğini dair ipuçları taşımaktadır.
  • İshak Paşa Sarayı’nda klasik Osmanlı mimari üslubundan farklı süsleme ve bezeme şekilleri göze çarpar. Bu sarayda Türk saray geleneği ve mimari anlayışının ana prensiplerine uyulmuş ancak birçok fark özelliği ile bir arada bulundurmuştur.
  • Saray görüntüsü ve yapısı ile güzellik ve azameti temsil eder. Sarayın ihtişamı sarayı inşa ettiren paşanın merkezi yönetime karşı gücünü göstermek için yapıldığını ziyaretçilere hissettirir.
  • Saraydaki çeşitli taş duvarları içerisindeki boşluklar, sarayın kalorifer tesisatına ve merkezi ısıtma sistemi ile ısıtıldığına dair deliller barındırmaktadır.
  • İshak Paşa Sarayı’nın inşası efsanevi bir hikâyeye konu olmuştur. Osmanlı döneminde Ağrı’da inşa edilen en büyük ve en önemli mimari eser özelliğini elinde bulunduran İshak Paşa Sarayı geleneksel Türk mimarisi karakterinde ve çizgilerinde Selçuklu mimarisi şeklinde oluşturulmuş bir yapıdır.
  • İshak Paşa Sarayı bütün müştemilatı ile Osmanlı ve Selçuklu mimari ögelerinin yanısıra Avrupa barok sanatının üslubunu daha taşımaktadır.
  • İshak Paşa Sarayı döneminin en üstün imkanları ve modern sanat anlayışı ile inşa ettirilmiş olup genel hatları ile Türk kültürünün özelliklerini yansıtır.
  • Saray bir Osmanlı dönemi yapısı olarak Türkiye’nin bir ucundan da kalmış anıtsal taç kapıları, haremi, selamlığı, camii ve yüzlerce odası ile bugün yerli ve yabancı turist akınına uğramaktadır.

İshak Paşa Sarayı’nın Özellikleri

  • İshak Paşa Sarayı Doğubeyazıt’ta heybetli bir canlı tarihi yapı ve sırlarla dolu bir efsaneyi andırmaktadır.
  • Mimarları net olarak bilinmeyen İshak Paşa Sarayı’nın yapımı ile ilgili halk arasında birçok hikâye ve efsane anlatılmaktadır.
  • Saray, ziyaretçilerine bir masal dünyasında gezme keyfi sunmaktadır. Sarayın çeşitli odalarına ve kısımlarına dair anlatılan hikayeler karşısında ziyaretçiler o hikayeleri sanki orada yaşıyormuş gibi hisseder.
  • İshak Paşa Sarayı pazartesi günleri hariç her gün mesai saatleri içerisinde ziyaret edilebilir.
  • Ücretli olarak girilen saraya müze kart ile de giriş yapılabilir.
  • İshak Paşa Sarayı bir bakıma Osmanlı Merkezi yönetimine kafa tutan ve ondan daha ihtişamlı eserler yaptırılabileceğini ispat etmek için yaptırılmış eşsizdir mimari özelliği gösterir.
  • İçerisinde bulunan ve özenle işlenen motifler sarayın oldukça yüksek masraflarla inşa ettirildiğinin bir göstergesidir.
  • Taş, bezeme ve süsleme işçiliğinin gözler önüne serildiği İshak Paşa Sarayı’nda dönemin alim kişilerinden Ahmedi Hani Ziyaretgahı da bulunmaktadır.
  • Doğubeyazıt ve ovanın ayaklar altında kaldığı İshak Paşa Sarayı’nda bugünküne benzer olan kalorifer sistemi ziyaretçileri hayretler içinde bırakmaktadır.
  • İshak Paşa Sarayı Ağrı Dağı ile karşı karşıya bulunmaktadır.
  • Sarayda tahrip olan yerler için yapılmış olan restorasyonun, sarayın ihtişamını yansıtmaktan da uzak olduğu göze çarpmaktadır.
  • İshak Paşa Sarayı’na giriş ücreti 2019 itibariyle 6 liradır.
  • Saray içerisindeki cami ziyaretçiler tarafından aktif olarak kullanılmaktadır.
  • Her bir noktası ve parçası sanat kokan İshak Paşa Sarayı’ndan gün batımını izlemek de ziyaretçiler için ayrı bir keyif olacaktır.
  • Ayrıca İshak Paşa Sarayı’nın yakınındaki Beyazıt camii, türbe ve eski Urartu Kalesine ait harabeler ile de geçmişe ait bazı izleri görmeniz mümkündür.
  • Sarayda görülen taş işçiliği oymacılık dönemin özelliğine göre oldukça zahmetli ve estetik bir çalışmayı beraberinde getirdiği ve uzun yıllar sürdüğü ziyaretçiler tarafından hissedilmektedir.
  • İshak Paşa Sarayı’na ait en önemli bilgilerden birisi de1828-1829 yılları içerisinde Rus orduları tarafından Doğubayazıt’ın ve İshak Paşa Sarayı’nın işgal edildiği, 1917’de Rus istilasında ise son altından yapılmış orijinal giriş kapısının Ruslar tarafından çalındığı öne sürülmektedir.
  • İshak Paşa Sarayı’nın içerisinde duvarlarda bulunan şiirlerin hem Arapça hem de Türkçe ile yazılması dönemin dil ve edebiyat durumunu da işaret etmektedir.
  • Sarayın çıkışındaki çay bahçesinde çayınızı yudumlayarak tüm Ağrı Dağı, Doğubeyazıt ve ovaya nazır bir keyif sürebilirsiniz. Bu keyif kışın kar manzarası yazın ise yeşilin bin bir tonu ile renklenen bir çay keyfi olacaktır.

İshak Paşa Sarayı Ulaşım

Doğubayazıt merkezine 7 km doğuda bulunan saraya özel aracınızla ya da Ağrı merkezden Doğubayazıt’a; Doğubayazıt’tan da İshak Paşa sarayına sefer yapan minibüslerle 15 dakikada gidilebilmektedir.

Bir cevap yazın