Refik Halit Karay Hayatı

refik halit karay

Refik Halit Karay ( 1888 – 1965 ) Gazeteci, roman ve öykü yazarı

  • İstanbul’da doğdu.
  • Galatasaray Lisesi’ni bitirdikten sonra hukuk mektebine başladı.
  • Herhangi bir siyasi partiye katılmadığı halde İttihat ve Terakki fırkasını eleştirdiği için hükümet tarafından Sinop’a sürüldü.
  • İstanbul’a döndükten sonra Hürriyet ve İtilaf Partisine üye oldu.
  • Milli Mücadelenin aleyhindeki yazılarından dolayı tekrar sürgün edildi.
  • Beyrut ve Halep’te 15 yıl bir sürgün hayatından sonra 1938 yılında af çıkarılması ile yurda döndü.
  • İstanbul’a yerleşen yazar çeşitli gazetelerde yazılar yazdı lakin siyasi konulara temas etmedi.
  • 1965 yılında hayatını kaybettiği.

Refik Halit Karay Edebi Kişiliği

  • Milli Edebiyat akımının önemli hikâye ve roman yazarlarındandır.
  • Sanat yaşamına Fecr-i Ati döneminde başlayan Refik Halit, kısa bir tereddüt devresinden sonra Yeni Lisan hareketini ve Milli Edebiyat akımını benimser ve bu anlayışta eserler verir.
  • Dilinin yapısını zorlamadan, sokaktaki insanın kullandığı kelimeler ile zevkli ve zengin bir ifade tarzı ile yazdığı eserler, Türkçe açısından oldukça başarılıdır. 
  • Bugün dahi Türkçeyi en iyi kullanan yazarlardan biri olarak kabul edilmektedir.
  • Refik Halit, ilk hikâyelerinden itibaren Maupassant tarzı öykü tekniğini uygular.
  • Başlangıcı belli, sonu şaşırtıcı olan hikâyelerinde genellikle okuldaki ıstırap duygusunu ortaya çıkaracak konuları seçer.
  • Roman planını sevdiren kısa hikâyelerinde güçlü ve merak uyandıran düğüm bölümleri, mantıklı bir olay zinciri ve gözleme dayanan tasvir – tahlil ögeleriyle sağlam bir tekniği geliştirir.
  • Gerek Memleket Hikâyelerinde gerekse Gurbet Hikâyelerinde gözlemlerinden hareket eder.
  • İnsanı bağlı olduğu mekânla birlikte ele alan yazar, realist bir bakış açısına sahiptir. Bu hikâyelerde hiçbir sosyal unvan ve makamı olmayan sıradan insanların yaşamı vardır.
  • Anadolu’dan çeşitli kesimlerden insanları canlandırdığı Memleket Hikâyeleri 1919 yılında yayımlandı. Bu kitapla, o güne kadar konuları İstanbul ile sınırlı olan öykücülüğü Anadolu’ya taşıdı. Bu yönüyle sonradan serpilip gelişen köy edebiyatının ölçüleri arasına girdi.
  • 1920 yıllarından itibaren daha arı ve anlaşılır bir dil kullandı.
  • Refik Halit’in romanlarında, dağınık fakat tarihi ve coğrafi bilgilerle gözlemin ön plana çıktığı kendine özgü bir yapı dikkati çeker.
  • Yazar, romanlarında Türk toplumunun son yüzyılda geçirdiği sosyal ve siyasal gelişmeler sonucunda bozulan sosyal doku ve insan davranışlarını ele alır.
  • Eski ile yeni, bayağılık ile erdemlilik onun roman kurgusunu oluşturur. Bu bakımdan hemen her romanda karşıt güçler vardır.
  • Kadın erkek ilişkilerinde yeni hayattan yanadır. Kadının sosyal bir figür olmasını desteklerse de ahlaki değerleri savunur.
  • Osmanlı toplumunun vazgeçilmez figürleri olan, paşa, paşazade, mirasyedi, alafranga, züppe gibi tiplemelerin yanında değişen toplumun yeni insan tipleri de onun romanlarında kendine yer bulur.
  • Romanlarındaki konak – apartman ikilemi bir yerleşme düzeninden çok, iki farklı zihniyeti yansıtır.
  • Konusunu dış ülkelerden alan romanlarında daha çok, Beyrut, Halep gibi eski vilayetlerimizde geçen olayları dile getirir. Bunlar sürgün yıllarındaki gözlemlerinin ürünüdür.
  • Refik Halit Karay, romanlarında canlı tip ve karakterler oluşturmada çok başarılıdır.
  • Hemen her romanda belleklerde yer eden karakterler vardır.
  • Romanlarında olayları bir teze bağlı kalmaksızın sağlam bir teknikle, başarılı çevre tasvirleri ile çok hoş bir üslupla anlatır.
  • Olaylarla törelerin güldüren, şaşırtan yanlarını anlatır.
  • Gözlemlerde zayıf olsa da dış gözlemde adeta bir ressam yazar özelliği gösterir.
  • Sürükleyici olayları ilgi çekici tiplerle, geniş bir coğrafya içerisinde çok farklı ve hoş benzetmelerle, zekâ oyunları ile verir.
  • Eserlerinde İstanbul Türkçesini kullanan üslupçu bir yazardır.
  • Fransızca dergi ve gazeteler iyi takip eden, tarih ve coğrafya kitaplarında meraklı olan Refik Halit’in geniş bir ansiklopedi bilgisi vardır.
  • Sürgün yıllarında yaşadığı yerlere ait gözlemler ve kitaplardan edindiği tarihi coğrafi bilgiler eserlerinin temelini oluşturur.
  • Ayrıca içinde yaşadığı son dönem Konak hayatına geçişte yaşanan sosyal değişme de yazarın vazgeçemediği konulardan biri olur.
  • Hikâyelerindeki zengin gözlemlerde gazeteci oluşunun büyük payı vardır.
  • Hikâye ve romanın yanı sıra mensur şiir, makale, anı, fıkra, sohbet, tiyatro türünde eserler vermiştir.
  • Hiciv ve mizah sahasında da kalem oynatmıştır. ‘’Kalem ve Cem’’ mizah dergilerinde Kirpi takma ismi ile siyasi mizah yazıları yazmıştır.

Refik Halit Karay Eserleri

Roman:

  • İstanbul’un İç Yüzü
  • Yezid’in Kızı
  • Çete
  • Sürgün
  • Anahtar
  • Bu Bizim Hayatımız
  • Nilgün
  • Yeraltında Dünya Var
  • Dişi Örümcek
  • Bugünün Saraylısı
  • 2000 Yılının Sevgilisi
  • İki Cisimli Kadın
  • Kadınlar Tekkesi
  • Karlı Dağdaki Ateş
  • Dört Yapraklı Yonca
  • Sonuncu Kadeh
  • Yerini Seven Fidan
  • Ekmek Elden Su Gölden
  • Ayın On Dördü
  • Yüzen Bahçe

Hikâye:

  • Memleket Hikâyeleri
  • Gurbet Hikâyeleri

Mizah:

  • Sakın Aldanma İnanma Kanma
  • Ay Peşinde
  • Tanıdıklarım
  • Guguklu Saat

nce:

  • Bir İçim Su
  • Bir Avuç Saçma
  • İlk Adım
  • Üç Nesil Üç Hayat
  • Makyajlı Kadın
  • Tanrıya Şikâyet
  • Minele Bab İlmeli Mihrap
  • Bir Ömür Boyunca

“Refik Halit Karay Hayatı” üzerine 1 yorum.

  1. Geri bildirim: En İyi Yazarlar-Türk Şairler | Bilgi Gündem

Bir cevap yazın